Fandom

Yeni Wiki

Aile hekimliği

67.038pages on
this wiki
Add New Page
Talk0 Share

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Dosya:SORUNLAR.jpg

Aile Hekimliği Nedir?Edit

Birey ve ailelere sürekli ve çok yönlü sağlık hizmeti veren, biyolojik, klinik ve davranış bilimleriyle iç içe olan, faaliyet alanı içinde, tüm yaş gruplarını, her iki cinsiyeti, tüm sistemleri ve bütün hastalıkları kapsayan bir uzmanlık alanıdır.

Dünya Sağlık Örgütü “Aile Hekimini” şöyle tanımlamıştır:

“Kendisine bağlı olan topluma, yaş, cinsiyet ve hastalık ayırımı yapmaksızın, birinci basamak sağlık hizmeti veren, temel tıp eğitiminden sonra, konusunda en az 2 yıl eğitim görmüş tıp doktorudur.”

Aile Hekimliğinin AmaçlarıEdit

Erken tanı ve tedaviyi sağlamak;


Hastalık ve sağlık konularına fiziksel, ruhsal ve sosyal faktörleri de dikkate alarak yaklaşmak;


Sağlık ile ilgili tüm konularda ilk değerlendirmeyi yapmak;


Süregen ve tekrarlayıcı hastalıklarda sürekli bakım ve tedaviyi sağlamak;


Hastalarla uzun süreli bağlantı kurarak, hastalıklarla ilgili bilgileri toplamak; Birinci basamak sağlık hizmetlerini topluma sunmak;


Bireylerin yaşam kalitelerini ve sağlık düzeylerini yükseltmek


Aile Hekimliği Neden Önemlidir.Edit

Çünkü:

Sağlık hizmetini aile bireylerinin tümüne birden sunar.

Sağlığın sadece hastalık ve sakatlıkların olmayışı değil, sosyal yönden de tam bir iyilik hali içinde olma durumu olduğunu dikkate alarak hizmeti sunar.

Sağlık ile ilgili sorunlarda ailelere danışmanlık yapar ve yol gösterir.

Birinci basamak sağlık hizmetinin yeterli olmadığı durumlarda kişilerin daha ileri sağlık bakımının sağlanması konusunda gerekli olan organizasyonu gerçekleştirir.

Aile Hekimliğine Genel BakışEdit

İnsanlık tarihinde çağdaş sağlık anlayışı doğrultusunda tüm topluma sağlık hizmeti sunma gayreti/arayışları oldukça yeni sayılır.

Sanayi devrimine kadar geleneksel şeklini koruyarak usta çırak ilişkisi ile yürütülen sağlık bakım hizmetleri oldukça sınırlı ve ampirik gözlemlere ve kişisel deneyimlere dayalı olarak geleneksel halini önemli ölçüde koruyarak gelişmiştir. Daha çok yöneticiler ve onların çevrelerine yönelik olarak ayrıcalıklı bir gurup tarafından toplumun ayrıcalıklı kesimlerine sunulan hizmetlerden toplumun geniş kesimi yararlanamamıştır. Yoksullar ve toplumun büyük bir çoğunluğu kendi olanakları ve içlerinden yetişen çoğu büyücü vb. özellikleri öne çıkan kişi ve kurumlardan alabildikleri hizmetlerle yetinmek durumunda kalmışlardır.

Tüm toplumu kapsayacak bir sağlık hizmeti ve birinci basamak örgütlenmesinin ilk uygulaması 1917 Ekim devriminden sonra sosyalist ülkelerde, II. Dünya Savaşının hemen arkasından Kıta Avrupası’ndaki merkez kapitalist ülkelerle ABD-Kanada-Japonya gibi gelişimin kapitalist ülkelerde gerçekleştirilmiştir.

Birinci Basamak örgütlenmede başta İngiltere ve İskandinav ülkeleri olmak üzere Kuzey ve Batı Avrupa’ da sosyal devlet anlayışı ve sosyal demokrat iktidarların tercihi ile sağlık ocağı/sağlık merkezinin esas alındığı kurumsal hizmet (belli bir coğrafyada yaşayan belli sayıda nüfus) modeli benimsenmiştir. Bu yaklaşım; Koruyucu-geliştirici hizmetin öncelendiği, ekip çalışması ve sevk zincirin işletildiği, genel bütçeden finanse edilen ve genellikle genel pratisyenlerin istihdamı nedeniyle genel pratisyenlik olarak da tanımlanmaktadır.

Almanya-Fransa, ABD, Kanada, Japonya gibi ülkeler ise aynı yıllarda Hıristiyan demokrat ya da muhafazakâr iktidarların tercihleri doğrultusunda bireysel hekimliği ‘aile hekimliği, solo pıraktis modelini’ benimsemişlerdir. Piyasa yönelimli olarak, hastalık ve tedaviyi önceleyen, nüfus temelli, (coğrafi özellik önemli değildir) primlerle finanse edilen, hizmet satın alma yoluyla muayenehanede hizmet veren uzman (diğer dallarda) ya da pratisyenden (1960’lı yıllardaki ortak ad aile hekimidir) geliştirilen aile hekimliği modelidir. Sigortacılık, hizmet satın alma ve bireysel hizmet üçgeninde tedavi ağırlıklı model daha fazla sağlık harcaması yapılmasına rağmen daha az etkin ve verimsiz olarak tanımlanmaktadır.

Örneğin ABD, 2006 yılı itibari ile kişi başı 5000 ABD $ harcamasına rağmen yaklaşık 60 milyon ABD vatandaşı hizmetlere erişememekte (30 milyon neredeyse tamamen kapsam dışı, 30 milyon insanda yeterince hizmet alamamaktadır).

Almanya-Fransa-Kanada ve Japonya, ABD dünyada en çok sağlık harcaması yapan ülkeler olmasına rağmen sağlık göstergeleri İskandinav ülkeleri ve İngiltere’den daha kötü durumdadır.

I. Basamak sağlık örgütlenmesi her dönem ve ülkede, siyasi eğilimler ile sosyal politikalardan doğrudan etkilenmiştir. Örneğin; kıta Avrupası’nda 1970-80’li yıllarda Portekiz-İspanya, İtalya ve Yunanistan’da diktatörlüklerin devrilmesinin ardından iktidar olan sol-sosyal demokrat partiler 4 ülkede de sağlık politikalarını değiştirerek kurumsal hizmet örgütlenmesini neoliberal söylemlerin de etkisi ile finansmanda sigorta modelini koruyarak sürdürmüşlerdir. Ancak son yıllarda yaşanan sıkıntılar nedeniyle bu ülkeler ile birlikte Avusturya, Macaristan gibi ülkeler de sigorta modelinden genel vergiler yolu ile finansmana geçmeye çalışmaktadırlar. Genel vergilerle finansman genellikle ekip çalışması – sevk zinciri ve genel pratisyenlere ağırlık veren kurumsal model (sağlık ocakları-sağlık merkezleri) tüm toplumu kapsayacak eşit, ulaşılabilir bütünleşmiş bir hizmet sunumu, sağlığın korunup-geliştirilmesine öncelik verilmesi yoluyla kaynakların daha etkili, verimli kullanılmasına olanak tanımaktadır.

Yine aynı yıllarda yani 1980 ve sonrasında özellikle IMF ve Dünya Bankası programları ve zorlamaları ile Türkiye, Güney Amerika, orta ve doğu Avrupa ülkeleri (eski SSCB) ise sağlığın piyasalaştırılması sürecinin en önemli ayağı olması nedeniyle I. Basamakta aile hekimliğine, finansmanda sigorta modeline zorlanmışlardır. Bu ülkeler giderek yükselen ya da yükseltilen sağlık harcamaları ve piyasalaştırılan hizmet sunumu nedeniyle sağlık hizmetlerine ulaşım ve finansmanını karşılamakta zorluk çekmeye ve zaman zaman krizlerin içine girmeye başlamışlardır. Son yılların en önemli sosyal politika konusu haline gelen sağlık sektörü iktidar değişimleri ile sonuçlanan önemli bir toplumsal muhalefet alanı haline gelmiş durumdadır.

Siyasi tercihler ve sosyal politikalar da ortaya çıkan eğilimler sağlık örgütlenmesi ve hizmet sunum modellerine I. Basamak sağlık hizmetine yansımakta, bu durum isimlerden, niteliğe içerikten kapsama kadar pek çok alanda tartışma konusu olmaktadır. Örneğin: basitçe bir isimlendirme gibi “Aile hekimliği mi; sağlık ocağı mı?” sorusu aslında;

Birinci basamakta neyin önceleneceği daha sağlıklı bir toplum ve bireyler mi? Hastalıklardan/hastalardan para kazanmayı hedefleyen ulusal ve uluslar üstü sermayenin çıkarları mı?

Daha çok tetkik, daha çok ilaç ve hastanede tedavi ağırlıklı yaklaşım sonucu daha fazla geleneksel uzman insan gücüne öncelik veren piyasacı teknisyen yaklaşımı mı?

Koruyucu sağlık hizmetlerinin gerekleri ile bütüncül yaklaşan, insanı merkeze koyan işbirliği ve ekip çalışmasına açık, sağlığı ve sağlıklılığı önemseyen genel pratisyenlik mi?

1960’ların başında önemli tartışma nasıl bir birinci basamak, nasıl bir hizmet ve birinci basamakta kimlerin (nasıl bir insan gücü) istihdam edileceğine ilişkin sorularını içeriyordu.

Bu alandaki tartışmalar ve çalışmalar 1970’li yıllarda genel pratisyenliğin ayrı bir tıp disiplini olarak kabul edilmesi ile devam etti. (Hollanda Leuwenhorst çalışma gurubunun uzlaşı metni).

Genel pratisyenlik alanında Yürütülen tartışmalar, çalışmalar sorası özellikle kıta Avrupası’nda 1990 yıllarda en az iki yıllık bir eğitim sonrası ayrı bir tıp disiplini yaklaşımı kabul görmüştür.

2000’li yıllarda ise asgari 3 yıllık bir mesleki eğitim programı benimsenmiştir.

Avrupa Birliği’nde siyasi karar organı olan Avrupa Parlamento’sunca görüşleri önemsenen/etkili olan UEMO (Avrupa Genel Pratisyenleri Birliği) aldığı kararla hekimlerin 2005 yılından itibaren üye ülkelerin I. Basamak sağlık hizmeti organizasyonunda görev alabilmesi için:

  • Tıp fakültesi sonrası asgari 3 yıllık G. P. lik eğitimi alması,
  • Bu mesleki programın en az yarısı I. Basamakta geçirilmesi,
  • Eğiticilerinin genel pratisyen olması
  • Özgün bir eğitim programının bulunması gibi asgari kriterlere sahip olması gerekmektedir.

Ülkelerdeki farklı birinci basamak örgütlenme modelleri ve farklı nitelikle hekim insan gücünün birinci basamakta istihdam ediliyor olması nedeniyle UEMO Genel Pratisyen ve Aile hekimi kavramlarını (GP/AH) 1990 yıllardan itibaren I. Basamağa özgü insan gücü anlamında ortak kullanmayı benimsemiştir.

İç LinkEdit

MevzuatEdit

Dış LinkEdit

Also on Fandom

Random Wiki