Wikia

Yeni Wiki

Merzifonlu Kara Mustafa Paşa

Talk0
56.739pages on
this wiki
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa


Görev Süresi
19 Ekim 1676 – 14 Aralık 1683
Yerine geldiği Köprülü Fazıl Ahmed Paşa
Yerine gelen Bayburtlu Kara İbrahim Paşa

Doğum 1634
Merzifon
Ölüm 25 Aralık 1683
Belgrad
Askeri hizmeti
Bağlılığı Dosya:Flag of Osmanlı İmparatorluğu.svg Osmanlı İmparatorluğu
Rütbesi Osmanlı:Sadrazam
Çatışma/
Savaşlar
Osmanli-Lehistan Savaslari ve Podolya'nin fethi
Birinci Osmanli-Rus Savasiu ve Cehrin'in fethi
Osmanli-Avusturya Savasi. II. Viyana Kusatmasi ve Viyana bozgunu

Merzifonlu Kara Mustafa Paşa (d. 1634/1635 – ö25 Aralık 1683) Osmanlı padişahı Avcı Mehmet zamanında 3 Kasım 1676- 15 Aralık 1683 tarihleri arasında yedi yıl bir ay oniki gün sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır. Osmanli-Lehistan savasi ve ilk Osmanli-Rus Carligi savasinda kazandigi basarilara ragmen, II. Viyana Kuşatması ile özdeşlemiş olan sadrazamdır ve kuşatmanın hüsranla sonuçlanması üzerine idam edilmiştir.

Dosya:Kara Mustafa Ibret Tasi.jpg

Hayatı Edit

Bakınız

Şablon:Kara Mustafa Paşa -d {{Kara Mustafa Paşa}}


Kara Mustafa Pasha
Kara Mustafa Paşa
Merzifon'lu
Mersovan'lı halk arasındaki kullanışı
Kara güzel demek..
Mustafa Seçilmiş
Paşa Baştan gelir..
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
Merzifon'lu Kara Mustafa Paşa

Kara mUstafa Paşa camii
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa camii
Paşa suyu

MKMP/Sözler
MKMP/Sempozyumlar
MKMP/Eserleri
MKMP/Sadrazamlığı
MKMP/Hayatı
MKMP/Vakfiyesi
Viyana muhasarası

http://www.vgm.gov.tr/icerikdetay.aspx?Id=154 mübayaa hücceti

Şablon:Marınca

Bakınız

Şablon:Merzifonbakınız - d
{{Merzifonbakınız}}


Merzifon

Merzifon kültürü
Merzifon yemekleri
Merzifon kültürü
Merzifon türküleri
Merzifon tarihi
Merzifon'da dini yaşayış
Merzifon'da Ramazan
Ramazan güreşleri
Ramazan'da gölge oyunu
Ramazan'da şiir geceleri
Merzifon tımarları Merzifon Suluova Vezirköprü Köprülü Fazıl Ahmet Paşa'nın tımarıdır.

Merzifon vakıf eserleri

Merzifon tarihi eserleri
Merzifon evleri
Merzifon konakları
Merzifon camileri - Kara Mustafa Paşa camii
Merzifon medreseleri Çelebi Sultan Mehmet medresesi
Merzifon mezarlıkları
Merzifon kitabeleri
Merzifon mesire yerleri
Merzifon kaleleri
Merzifon mescidleri
Merzifon tekkeleri
Merzifon hanları
Merzifon hamamları
Merzifon bedestenleri
Merzifon haritaları

Merzifon sözleri
Merzifon Türkçesi
Merzifon/VK

Merzifon köyleri
Merzifon mahalleleri
Merzifon okulları
Merzifon bürokratları
Merzifon dernekleri
Merzifon vakıfları
Merzifon STK'ları
Merzifon restorantları

Merzifon, Amasya

Merzifon Amerikan Koleji
Anatolian Adventure
Topal Osman Olayı - Rıza Nur tiyatro eseri Amerikan Kolejini konu alıyor

Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Makedonya Köprülü ailesinin V Köprü, Suluova , Merzifon, GHK tımarının idarecisi
Abdurrahim-i Rumi Hazretleri
Merzifon evliyaları
Üçler türbesi

Merzifon'la ilintili kişiler
Köprülü Mehmet Paşa
Köprülü Fazıl Ahmet Paşa

Gani Baba
Garip Hafız]
Piri Baba
Abdurrahim-i Rumi
Gül Baba

Merzifon'da zevat
Merzifon kaymakamları
Merzifon hava üs komutanları
Merzifon belediye başkanları
Merzifon'lu şairler
Merzifon'lu devlet adamları
Merzifon'lu bürokratlar
Merzifon'lu işadamları
Merzifon'lu sanayiciler
Merzifon'lu yazarlar

Merzifon eşeği
Kıbrıs eşeği

Bursa/Amasyalılar
Merzifon kitapları
Amerikan Koleji kitapları
[1] [2]
Şablonlar
Şablon:Merzifon
Template:Merzifon belde ve köyleri
Şablon:Merzifon kaymakamları

DoğumuEdit

Kara Mustafa Paşa 1634 yılında Merzifon’un ilçeye en yakın köylerinden biri olan Marinca (Narinciye-Bahçekent-Karamustafapaşa) köyünde dünyaya gelmiştir. O bölgenin sipahi ileri gelenlerinden Oruç Bey’in oğludur. Annesi Abide Hatundur.


Osmanlı-Lehistan SavaşıEdit

1672-1677'de Lehistan Seferleri sırasında Osmanlı orduları serdar-ı ekremliğini önce Köprülü Fazıl Ahmed Paşa yapmiştr ama sonra Merzifonlu Kara Mustafa Paşa serdar olmuştur. Sonradan Kamınice Seferi olarak anılan 1772 yılı seferine Sultan İV. Mehmet katılmıştır.

Lehistan-Litvanya Birliği Kralı Mihal Visevetski (Michał Wiśniowiecki) Ukrayna'da Kazakların aleyhinde hücuma geçip büyük bir arazi birçok kale ellerine geçirmişti. Bunun üzerinde Osmanlılara tabi olan Zaporog ve Sarıkamış Kazakları Hetman'i Durosenko'ya destek sağlamak üzere Osmanlı ordusu Köprülü Fazıl Ahmet Paşa serdarlığında Sultan İV. Mehmet'in ve Kara Mustafa Paşa'nın katıldığı sefer başlatıldı. 5 Haziran-9 Aralık 1972 döneminde süren bu seferde Podolya üzerine gidilmiş ve Kamınice dahil birçok Kazaklardan Lehistan eline geçmiş olan şehir ve kale Osmanlılar eline geçmiştir. Bu seferde Osmanlı güçleri, Lehistan Kralı Mihal Visevetski (Michał Wiśniowiecki)'nin merkez yaptığı Lemberg (Türkçesi İlbav) şehrini muhasara etmişler ve Padişah İV. Mehmet şahsen bu kaleye 2 saat mesafeye kadar gitmiştir. Bu Osmanlı başarıları Lehistan kralı ve hükümetini şaşırttı ve Lehliler Kırım Hani aracılığı ile barış istediler.

Ekim 1672'de Bucas sahrasındaki ordugahta başlayan müzakereler sonunda Osmanlı ve Lehistan devletleri arasında barışı sağlayan Bucas Antlaşması imzalandı. Türkçe ve Latince iki lisan üzerinde yazılmış olan antlaşmanın Türkçe metni Merzifonlu Kara Mustafs Paşa tarafından mühürlenip Lehistan elçisine verildi ve onlar da Latince metini imzalayıp Kara Mustafa Paşa'ya teslim ettiler. Bu galibiyet ve Bucas Antlaşması ile Osmanlı'lar güney Ukrayna'da bulunan Kazak bölgelerinin koruyucuları haline geçtiler. Podolya'da alınan topraklar ile Kamınice merkezli "Podolya Eyaleti" kurularak Osmanlı devletinin sınırı tarihinin en kuzey noktalarına erişti ve topraklar üzerindeki Osmanlı idaresi 99 yıl 1699'a kadar sürmüştür. Ayrıca Lehistan-Litvanya Birliği yıllık vergi vermeye mecbur bırakıldı.

1673'de Ukrayna 'da Zaporog ve Sarıkamış Kazakları Hetmanı Döresenko Osmanlı güçleri ile birlikte olmuştu.

1674'de Ruslar Ukrayna Kazaklarına hücum etmişler ve onlara ait birkaç palanga ele geçirmişler ve Kazak Hetmanı'nın merkezi olan Çehrin (Lehçe: Czehryń ve yeni ismiyle Çığırın) kalesini sarmışlardı. Kara Mustafa Paşa serdarlığında ve Sultan İV. Mehmedin katılması ile yeni bir Lehistan seferi için Ukrayna'ya yürüdü. Bu sefer esmnasında Kırım Hani Selim Giray hetmanı kötümak için Çehrin üzerine gönderildi. Bunu haber alan Çehrin'i kuşatan Rus generali çekildi ve Çehrin kuşatmasını kaldırdı. Kazak Hetmanı Dörsenko Osmanlı karargahına gelerek Osmanlılara bağlı Ukrayna bölgesi hükümdarı olarak kabul edildi ve kendine bir altın topuz hediye edildi.

Lehistan Kralı Mihal 1673'te öldü. 1671-1676 Osmanlı-Lehistan Savaşı'nın devam etmekte olduğu bu sırada Lehistan-Litvanya Birliği ordularının kumandanlık görevini Jan Sobieski yüklendi. Lehistan-Litvanya Birliği ordusu 11 Kasım 1673 tarihinde Hotin yakınlarındaki yapılan bir muharebede Sarı Hüseyin Paşa komutasındaki bir Osmanlı ordusu kolunu büyük bir yenilgiye uğrattı. Bu Osmanlı yenilgisi 1672'de imzalanmış olan Bucaş Antlaşması'nın koşullarını değiştirmedi. Fakat Jan Sobieski'nin ismini yaydı ve nihayet Jan Sobieski Mayıs 1674'de Avusturya'lıların gösterdiği krallık adayına karşı olarak Lehistan-Litvanya Birliği Kralı seçildi.

Jan Sobieski Avusturya'lılar aleyhinde Fransa'ya yaklaştı. Fransız arabuluculuğu ile Osmanlılarla savaşı sona erdirmeye çalıştı. Haziran 1675'te Fransa'yla Jaworow Antlaşması'nı imzalayıp bu anlaşmanın bir gizli maddesinde Osmanlılarla barış yapildiktan sonra Habsburg Avusturya Kutsal Roma Germen İmparatorluğu'na savaş açacağına söz verdi. Ekim 1676'da Osmanlılarla Lehistan arasinda İzvanca Antlaşması'nı imzaladı. Bu antlaşma koşulları Lehistan için Bucas Antlaşması'ndan biraz daha elverişli idi.

Kara Mustafa Paşa 3 Kasım 1676 da Edirne]]'de Sadrazam Fazıl Ahmet Paşa'nın ölmesi ile sadrazamlığa getirildi.

Birinci Osmanlı-Rusya SavaşıEdit

Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın sadrazam olduktan sonra uğraştığı ilk sorun Ukrayna'da bulunan Kazak Hetmanlığı'nın kime bağlı olacağı ile ilgiliydi.

Zaporog ve Sarıkamış Kazakları Hetmanı Doroşenko 1675'e kadar Osmanlılara tabi olmuştu. Fakat kendine tabi olan Kazak cenkçi ve askerlerini baskısiyla 1675'dan itibaren Rus taraftarlığına döndü. Doroşenko Ruslarla anlaşıp 19 Eylül 1676'da Sağ Ukrayna Kıyıları (Pravoberezhna Ukrayına) Kazakları Hetmanlığını bıraktığını ilan etti ve Rusya'ya sürgüne çekildi. Merkezi olan Çehrin kalesini Ruslara teslim etti. Bunun üzerine Osmanlı Sadrazamı Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Doroşenko'nun azledildiğini bildirdi; yerine Sağ Ukrayna Kıyıları (Pravoberezhna Ukrayına) Kazakları hetmanlığına İstanbul'da eğitilen Yuri Himelnitskiyi adlı bir papazı atandığını ilan etti. Temmuz 1677'de Şeytan İbrahim Paşa serdarlığı altında bir Osmanlı-Kırım Tatar Hani ordusu I. Çehrin Seferi'ne başladı ve bu ordu Ağustos'da Çehrin kalesini kuşatma altına aldı. Çehrin Kalesi Osmanlılar tarafından 23 gün kuşatmaya alındı. Fakat kaleyi kurtarmak için büyük bir Rus ordusu geldiği haberi gelince29 Ağustos't serdar ve Kırım Hani kuşatmayı bırakarak geri çekildi. Şeytan İbrahim Paşa İstanbul'a dönünce vezirlikte atılıp tutuklandı ve Kırım Hani Selim Giray hanlıktan azledildi.

Bu başarısızlık dolayısıyla Rus çarı anlaşmak için İstanbul'a bir elçi gönderdi. Sadrazam Kara Mustafa Paşa Ruslaral harop taraftarıydı ve bir sefer hazırlığına başlamıştı. Ama Çehrin kalesinden Rusların çekilip bu kalenin Osmanlılara tabi Kazak Hetmanı'na verilirse sulh yapılabilceğini bildirdi. Rus elçisi buna yanaşmadı. Rus elçisinin elinden nağme alınıp elçi Sultan huzuruna çıkarılmadan İstanbul'a gelmesinden 12 gün sonra Rus elçisi geri gönderildi.

1678'de Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa serdarlığında başlayan yeni bir sefer, İkinci Çehrin Seferi başlatıldı. Sultan İV. Mehmet de orduya Silistre'ye kadara katıldı. Kara Mustafa Paşa serdarlığında Osmanlı ordusu Ukrayna'da ilerliyerek Çehrin önüne geldi. 21 Ağustos 1678 tarihinde Çehrin Osmanlıların eline geçti. Bu yenilgi, Ruslar için kötü oldu. Çünkü; önemli bir bölgeyi kaybetmişlerdi. Rus Çarı Aleksey yeni bir strateji olarak Sağ Ukrayna Kıyıları arazilerinde yaşayan Kazakları zorlayıp Dinyeper Nehri batısındaki bölgelerin nüfusunun küçülmesini hedef almıştı. Diğer taraftan da Rusla Çehrin'i tekrar fethetmek için hazırlığa başladıları söylentilerini yaymaya başladılar. Bu söyletileri haber alan Sadrazam Kara Mustafa Paşa Osmanlı Ordusunu yeni bir savaş açmak hedefiyle Edirne'de toplamaya başladı. Rusya Çarı Aleksey ile yeni Lehistan Jan Sobieski arasında Osmanlıların aleyhinde bir dostluk antlaşması imzalandı. Rusya Çarı, güçlü olmadığını bilip çok toprak kaybetme rizikosounu göze alamadı. Bunun üzerine Rusya Çarlığı barış istedi ve Sadrazam Kara Mustafa Paşa da barışı kabul edip. yeni savaş, son anda önlendi. 31 Ocak 1681'de Rusya Çarlığı ve Osmanlı Devleti ile Kırım Hanlığı arasında Bahçesaray Antlaşması imzalandı. Buna göre Dinyeper Nehri Osmanlı Devleti ile Rusya Çarlığı arasında sınır olip sağ yakası (batısı) Osmanlı Devletinin elinde kaldı ve Çehrin kalesi Osmanlılara ait olduğu kabul edildi. Dinyeper Irmağı'nın sol yakasının ise, yani Ukrayna'nın doğuşu ve Zaporogya Kazaklar bölgelerinin, Rusya Çarlığı idaresinde olduğu Osmanlılar tarafından onaylandı.

Osmanlı Habsburg Savaşı ve İkinci Viyana MuhasarasıEdit

Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Avusturya seferine çıktıktan sonra diğer önde gelen paşalarla savaş divanı kurup Yanıkkale (bugün Macaristan sınırları içinde kalan Győr-Moson-Sopron şehri) mi yoksa Viyana üzerine mi gidilmesini tartışmıştır. Birçok paşanın bu sene Yanıkkale'nin alınıp seneye daha iyi hazırlanılarak Viyana'nın üzerine gidilmesi fikrine karşı Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Viyana üzerine gidilmesine karar vermiştir ve bunun üzerine Osmanlı ordusu Viyana'yı kuşatma altına almıştır.

Merzifonlu Kara Mustafa Paşanın amacı şehri vire (teslim) ile ele geçirmek böylece yeniçerilerin şehri yağmalamalarını önleyerek Viyana hazinelerini korumak idi. Böylece kuşatma uzadı.

Bu da Polonya kralı Jan Sobieski komutasındaki 25.000 kişilik Lehistan ordusunun vakit kazanarak Viyana'nın imdadına yetişmesine sebep oldu. Haçlı ordusunun Viyana önlerine gelmesi üzerine askerleri siperlerden çıkararak kuşatmayı kaldıran sadrazam, savaş pozisyonu aldı. Haçlıların ilk saldırısı üzerine Osmanlı hatları yarıldı ve askerler kaçmaya başladılar.

Viyana Bozgunu ve Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın idamıEdit

Bunun üzerine sadrazam ordunun tüm ağırlıklarını geride bırakarak Belgrad'a çekildi. Viyana bozgunu üzerine Sultan İV. Mehmet bir hatt-ı şerifle kapıcılar kahyasını Belgrad'a göndererek Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'yı idam ettirdi.

Kara Mustafa Paşa tarafından idam ettirilen, Budin Beylerbeyi Koca Arnavut Uzun İbrahim Paşanın idam öncesi sözleri:

"Padişah, yenilgi ve bozgun nedeniyle böyle güçlü bir Sadrazamı öldürülerek cezalandırmayı sakin düşünmesin. Bu işin iyi bir şekilde sonuçlandırılması yine onun güçlü yönetimine verilmelidir. Çünkü, çevresindeki ve yönetimindeki pek çok makam sahibine ancak o sözünü dinletebilir. Gayretli bir Sadrazamdır. Ondan başka hiçbir Sadrazam bu karışıklığın ve düşman saldırılarının önünü alamaz.
[1]

Raşit Tarihinde anlatılanlara göre uğranılan yenilginin acısını belki de çok fazlasıyla ödetebilecek güçte olan bu şanssız Sadrazamın öldürülmesiyle Osmanlının Avrupa’daki "Fetih Dönemi" de kapanmış oldu.

Hakkında Yorumlar Edit

"Cevdet Paşa tarihi” de Kara Mustafa Paşanın öldürülmesini şöyle değerlendirmektedir: “O zaman düşmanları, eğer Sadrazam Kara Mustafa Paşa yaşarsa gelecek yıl yanlışlarını düzeltir, bu yenilgiyi düşmana ödetir ve parlayıp yükseklerde uçar, bizde onunla baş edemeyiz.” Düşüncesiyle onu katlettirdiler. Ama böyle bir devlet adamının yerini kimin doldurabileceğini düşünmediler. Kişisel kin ve çıkarlarını devlet çıkarlarından üstün tuttular. İhanet ettiler. O da sonuçta bir insandı. Yanlışları olabilirdi. Öldürülmesi ise daha büyük bir yanlıştır.”

Edirne’deki mezarın kitabesinde şunlar yazılıdır: Ser-I Serdar-ı Ekrem Sadrazam Mustafa Paşa Edip rihlet cıvar-ı evliyada eyledi meva Kusuru yoğ iken say-ü gazade min vech-i nevan Şehidü hem sait oldu firdevs-i ebed sükna 1095-1684 (A. Aziz TAŞAN) Türkçesi: Başkomutan, Sadrazam Kara Mustafa Paşa, çevresini ermişlerin sardığı bir makama gitti. Çok çaba gösterdiği savaşta yaptıklarından ötürü suçu yokken öldürüldü. Şimdi ebediyen kalacağı, Cennetin Altıncı Bahçesinden sesi duyulan bir şehir oldu.

Kara Mustafa Paşa'nın Kişiliği Edit

Tarihçiler Kara Mustafa Paşayı korkusuz, atak, kararlı, kendini beğenmiş, saplantılı, saltanat ve gösterişe düşkün bir devlet adamı olarak tanıtırlar. Onu bu özelliklerde biri olarak tanıtmakta, düşünce ve işbirliği içindedirler. Yabancı devletlerden gelen büyükelçilere karşı gösterdiği sert, itici davranışlarıyla ünlendirirler. Bazı tarihçilerimiz ise onu okumamış, kültürsüz, bilgisiz olarak tanıtmaya çalışmakta, acımasızca saldırmaktadır. Okumamış, bilgisiz, kültürsüz birisi olduğu düşünülemez; çünkü, Sadrazam Köprülü Mehmet Paşanın oğlu Fazıl Ahmet paşa ile birlikte eğitim gördüğü bu konuyla ilgili tüm kaynaklarda belirtilmektedir. Ayrıca estetiğe, sanata ve dinler tarihine karşı devasa bir ilgisi vardır. İnşa ettirdiği devasa kütüphane ve kervansaraylar, görev almış olduğu makam ve aile kayıtları da bunun bir kanıtıdır. Sertliği, kendini beğenmişliği, kişiliğinden ve mevkiinin getirdiği özellikler olarak düşünülmelidir. Ancak bu özellikleri hiçbir zaman devlet çıkarlarını kendi kişisel çıkarlarının altına düşürmemiştir. Dürüstlüğü ve cesareti ona "Kara" sıfatını kazandıran başlıca özellikleridir. Ailesinde kendisinden sonra birçok devlet adamının yer alması da bu karakterin bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Uğradığı tek ve son başarısızlık Viyana Kuşatması'nda aldığı yenilgidir. Bilindiği gibi Viyana’yı Kanuni Sultan Süleyman da kuşatmış ama alamamıştır. Kara Mustafa Paşa’nın böylesine zor ve güç bir işe girişimi bile alkışlanacak bir davranıştır. İşin sorumluluğunu yalnızca ona yüklemek ise acımasızlıktır. Savaş başarıyla sonuçlanıp Viyana alınsaydı Osmanlının gelmiş geçmiş en önemli Sadrazamı olarak tarihe geçmeyecek miydi? Kuşkusuz onunda pek çok devlet adamında olduğu gibi, kusurlu yönleri vardır. Şunu da belirtmek gerekir: Osmanlılar döneminde kırk kadar Sadrazam ölümle cezalandırılmış; ancak, hiçbiri hakkında Kara Mustafa Paşa konusunda olduğu kadar yazılmamış, tartışılmamış ve konuşulmamıştır. Saltanat düşkünlüğünü sarayındaki savurganlık ve gösterişli yaşantıyı tarihçilerin bazıları abartarak anlatmaktadır. Bununla beraber kibirliliği sayesinde Tatar Hanını dinlemeyip saldırıda geç davranması Osmanlının gerileme döneminin başlangıcı olarak bilinir. Bunun içindir ki ençok adından bahsedilen sadrazam olmuştur. Bunun haricinde padişahla yaraşır ve hatta yer yer onu aşan bir zenginliğinin olması, Avcı Mehmed'in, başından beri Sadrazam'ın düşmanı olan Tatar Hanı'nı dinleyerek Sadrazam'ı idam ettirmesine yol açan başlıca sebeplerden biridir.

Kara Mustafa Paşa'nın Sarayının Harcamaları Edit

Fransa Kralı XIV. Louis'nin elçisi Marquis de Nointel İstanbul’dan Paris’e yolladığı raporda Kara Mustafa Paşanın sarayını ve harcamalarını şöyle anlatmaktadır:

Sarayın harem dairesindekiler: Hazinedar, Silahtar, İki Çuhadar, Mühürdar, Kaftancı, Kilercibaşı, Kahvecibaşı, Peşkircibaşı, İbriktar, Şarkıcı, Şamdancı, Seccadeci, Kitapçı, Divitçi, Mendilci, Sofracı, Berberbaşı, Hamamcıbaşı, Dellakbaşı, Tırnakçı ve yüzyirmibeş İçoğlan.

Sarayın Dışındaki adamları: Kahya Bey, Büyük Tezkereci, Kapıcılar Kayhası, Padişahla iletişimi sağlayan Telhisçi, kırk Saraç, otuzaltı Seyis ve bunların başı olan Miharur, Vekilharç, yirmibir yardımcısı olan Aşçıbaşı, kırk Küçük Ağa, Arpa Emini, Sancaktar, Tuğcular, yirmibeş Mızrakçı ile başları savaş zamanlarında kendisinden ayrılmayan iki özel alay. Ahırında 500 cins at, kırk tanesi Paşanın seçme binek atlarıdır. Yük taşıyan beşyüz deve ve yüzelli katır ile altmış kısrak, dört saltanat arabası, iki yataklı mahfe, saraydaki adamları için dört takım çadır, dışındaki adamları için ikiyüzden çok beylik çadır.

Tımar ve zeamet gelirleri dışındaki özel varlığı: İstanbul’da bir saray, iki bahçe, Edirne’de iki saray ve iki çiftlik, Merzifon’da bir konak, para olarak da ikiyüzellibin sikke değerinde mücevher.

Günlük Mutfak Giderleri: Günde beşyüz okka ekmek, ikiyüzonaltı okka et, yüzyirmi okka pirinç, otuzsekiz okka yağ, oniki okka şeker, oniki okka süt, on okka un, yüz okka sebze, on okka kahve, yetmiş tavuk, yüzyirmi yumurta vb.” (Bir okka = 1,282 Kg'dır.) (Not: Bu rakamların ne denli sağlıklı olduğu bilinemez.)

Ahmet Refik Bey de bu konuda şunları yazıyor: “ Saraydaki tereyağları, gülsuları, zağferan giderleri çok para tutuyordu. İstanbul, Edirne, Yenişehir ve Merzifon’da sarayları, çiftlikleri vardı.” Selahattin Batu’nun “Türk Atları ve At yetiştirme Bilgisi” adlı kitabının 86. Sayfasında: “Ahırlarında beşyüz küheylan, asker ve hizmetlileri için altıyüz at, paşa bir yere göç ettiğinde eşyalarını taşıyan, beşyüz katır ve beşyüz deve, Merzifon’da büyük bir hara ve kırk saraç ile elli at bakıcısı vardı."

Viyana Kuşatması sonrasındaki bozgun sırasında otağını yağma eden ve Kara Mustafa Paşanın değerli çadırını ele geçiren Leh Kralı Sobieski, eşi Mari Kazmir’e yazdığı mektupta çadırda gördüklerini şöyle anlatıyor: “Osmanlı Sadrazamı, Alman İmparatorunun şatosundan alınan devekuşu yeniden Hıristiyanların eline geçmesin diye başını koparttırmış. Sadrazamın çadırındaki değerli takıları anlatamam. Yağmadan payıma düşenleri saymakla bitiremedim. Bir elmas kemer, iki elmas saat, çok değerli dört-beş kılıç. Beş tane yakut mink ve incilerle süslenmiş tirkeşler, yorganlar, halılar, binlerce ufak tefek eşya, dünyanın en değerli samur kürkleri. Askerler birçok değerli elmas kemer elde ettiler. Bunlar neye yarayacaktı bilmiyorum. Çünkü, Osmanlılarda böyle bir gelenek yoktu. Som altından bir çekmece vardı ki içinde gizemli resimlerle süslü ve parşömen kağıdı kalınlığında üç altın sayfa bulunuyordu. Büyük hazineye gelince; bunun ne olduğu belli değil. Sadrazam çadırlarına önce girdim ve orada hazinenin yağma edildiğini gösteren bir belirti göremedim. Bu durumda hazine ya Osmanlı askerlerine dağıtılmış, ya orduyla birlikte getirilmemiş, ya da savaş öncesi cephe gerisine gönderilerek güvence altına alınmıştır.”

“Merzifon Vakıflar Yönetimindeki Vakfiyesinde”, toplumsal yaşamda ortaklaşa kullanılması için değişik yerlerde yaptırarak kullanıma sunduğu yapıların türü ve sayısından söz edilirken Süleymaniye Camii yöresindeki sarayın ve içindekilerin kısa bir tanıtımı vardır ve üç sayfaya yakın tutmaktadır. Sarayının büyüklüğü ve görkemi şaşırtıcı boyutlardadır.

Atatürk'e göre Kara Mustafa Paşa Edit

Dosya:Battle of Vienna.Kara Mustapha Baffa.jpg

Yıl 1933, Mustafa Kemal Atatürk, Ankara Konservatuvarını gezmektedir. Bir sınıfa girer, ders tarihtir, konu da Merzifonlu Kara Mustafa Paşanın 2. Viyana Kuşatmasında aldığı yenilgidir. Öğretmen Merzifonlu ile ilgili olumsuz sözler kullanmaktadır. Paşanın bozguna uğradığından ve Osmanlıların bundan sonra gerilemeye, toprak yitirmeye başladığından söz etmektedir. Mustafa Kemal, öğretmenin bu sözlerine sinirlenerek:

“- Öğretmen Bey, Öğretmen Bey! 173.000 kişilik bir orduyu İstanbul’dan alıp Avrupa’nın göbeği olan Viyana önlerine götürmek her komutanın yapabileceği bir iş değildir. Bu büyük tarih olayını, o büyük adam gerçekleştirmiştir. Viyana’yı Padişah, Kanuni Sultan Süleyman kuşatabilmiştir. Merzifonlu onun derecesinde büyük bir adamdır. Siz nasıl olur da böyle bir başkomutanı kötülersiniz? Gençler! Merzifonlu değerli bir komutandır. Bunu böyle biliniz. Bu şekilde yenilenler, yenik sayılmazlar.”
demiştir.

Tarihçilerin yorumu Edit

Tarihçilerin yazdıklarından seçmelerEdit

Raşit Tarihi: [2]

Ulusun yönetilmesini, din işlerini ve bunların inceliklerini iyi bilen, doğru yolda, çabalı, cömert, ağırbaşlı, yasaların uygulanışında Aristo gibi davranan biri idi.

Hadiketül-Vezüra: [3]

Dekaik-i ümur-u alema vakıf, akil, reşid, gayyur, fehim, kerim ve vakur bir vezir-i sahipşuur idi. Ancak tevhir-i male meyl ile meşhur idi. Rahmetullahi Teala.” (Din işlerinin inceliklerini iyi bilen, akıllı, doğru yoldan ayrılmayan, çabalı, anlayışlı, cömert, ağırbaşlı, bilinçli bir vezir idi. Ancak; dünya malına düşkünlüğü ile ünlü idi. Allah Rahmet Eylesin.

Netaicul Vukuat:[4]

Maktulün (Kara Mustafa Paşa) uğradığı başarısızlık, yanlışlık hoş görülür cinsten değilse de güçlü, yararlılıkları görülmüş, onurlu bir kişi olduğundan yerinde bırakılması gerekirdi. Tarih yazarları giderilmesi olanaksız bir kayıp olduğu görüşünde birleşmektedir.

Kamus-ul Alem: [5]

H. 1095’de her şeyin başı ve önü olan devlet fermanı ile (savaşta) kötü önlemler aldığı için suçlanan kusurlu bulunan (Kara Mustafa Paşa) akıllı, ileri görüşlü, onurlu, cömert bir insandı. Mal toplamaya düşkündü. Öldüğünde elli yaşlarında idi.

Hadikat-ül Cevami:[6]

Müşarünileyn dekaik-i umür-ü aleme vakıf, akil, gayyur, kerim ve sahip-i şuur bir vezir olup lakin vakar-ı ve tevfir-i male rağbeti ziyade idi.Şerefli, sıhrıyete dahi nail olmuştur. Rahmetullah-ü aleyh.

Sicil-i Osmani: [7]

Kara Mustafa Paşa savaş konusunda uzman idi. Sadrazamlık günleri gaza ve harb ile geçmiştir. Viyana’ya kadar dayanmış, ancak alması günlük bir olay durumuna gelmişken Polonyalılar ve Almanların yardıma gelmesiyle sonuçsuz kalmıştır. Bu nedenle çok üzülmüş ve kaygılanmıştır. Zeki, önlem almayı bilen, ağırbaşlı birisi idi.

VakfiEdit

Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Vakfı (Oruç Oğlu Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Vakfıyyesi) hem Osmanlı İmparatorluğu hem de Türkiye Cumhuriyeti'nin en taşınmaz zengini olan vakıflarının başında gelir. T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşivi ve Vakıflar Müdürlüğü kayıtlarına göre vakıf, ailenin erkek soyundan gelen tek kolu tarafından yönetilmiştir. Vakfın Osmanlı İmparatorluğu-Türkiye Cumhuriyeti Dönemi arasındaki geçiş periyodu yöneticileri şu şekildedir: Mülkiye Nazırı Ahmed Asım Bey (Doğumu İstanbul,1844). Ahmed Asım Bey'i Suriye'de ve farklı illlerde de devlet görevinde bulunmuş oğlu Mehmed Nebil Bey (Doğumu İstanbul, 1888) izlemiştir. Aile, soyadı kanunu ile Merzifonlu Kara Mustafaoğlu soyadını almış ve Vakıf son olarak ünlü Türk ressam ve İstanbul Emniyet Müdürlüğü'nde görev almış olan Mehmed Nebil Bey'in oğlu Doğan Yılmaz Merzifonlu Karamustafaoğlu (Yılmaz Merzifonlu olarak ünlenmiştir.) tarafından yönetilmiştir. Vakfın son mütevellisi olan Doğan Yılmaz Merzifonlu Kara Mustafaoğlu'nun Vakıf'ı 1976 yılında Vakıflar Müdürlüğü'ne teslim etmesi ile birlikte, vakıf mülklerine ilişkin her türlü hak Vakıflar İdaresi'ne devredilmiştir. Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Ailesi'nin soy adı, Doğan Yılmaz Merzifonlu Karamustafaoğlu'nun tek kızı olan Abide Tuğçe Hanım'ın evlenmesi ile son bulmuştur.


Önce gelen:
Köprülü Fazıl Ahmed Paşa
25px
Osmanlı Sadrazamı
</br>19 Ekim1676- 14 Aralık1683
Sonra gelen:
Bayburtlu Kara İbrahim Paşa

Kaynak Edit

  1. A. Aziz Tasa, "Dünden Bugüne Merzifon" say. 100
  2. Mehmed Raşid (1282/1865), Raşid Tarihi (Cilt I-V), İstanbul (Osmanlıca)
  3. Ahmet Osmanzade Taip, (1271/1854) Hadiketül-Vezüra, İstanbul: Cerîde-i Havâdis Matbaası, (Osmanlıca)
  4. Mustafa Nuri Pasa (1327/), Netaicul Vukuat, İstanbul {Osmanlıca}
  5. Şemseddin Sâmî, (1899), Kamus-ul Alem, İstanbul {Osmanlıca)
  6. Hafiz Hüseyin Ayvansarayî (1281/18) Hadikat ül-cevami, İstanbul (Osmanlıca)
  7. Mehmet Sürreya (1890-1893) Sicil-i Osmani 4 Cilt, İstanbul {Osmanlıca}


Ayrıca bakınız Edit

Dış bağlantılar Edit

  • Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1951), Osmanlı Tarihi III. Cilt 1. Kısım: II. Selim'in Tahta Çıkışından 1699 Karlofça Andlaşmasına Kadar Ankara:Türk Tarih Kurumu ( 2003 6. Baskı ISBN 975-16-0013-8) Bölüm XVI
  • Gökbilgin, Tayyip, "Köprülüler" maddesi; Kaynak:Turkiye Cumhuriyeti Maarif Bakanlığı, İslam Ansiklopedisi, Cilt VI. say.802-908
  • Shaw, Stanford (1976)History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Vol. I: Empire of the Gazis, Cambridge:Cambridge U.P, ISBN:978-0521291637 say.214-215 (İngilizce)

Şablon:Osmanlı Kaptan-ı Deryaları


bg:Кара Мустафа паша ca:Kara Mustafa Paşa da:Kara Mustafa Pasha de:Kara Mustafa Pascha en:Kara Mustafa Pasha es:Kara Mustafá fr:Kara Mustafa hu:Kara Musztafa it:Kara Mustafa ja:カラ・ムスタファ・パシャ nl:Kara Mustafa no:Kara Mustafa pl:Kara Mustafa pt:Kara Mustafá ru:Мерзифонлу Кара Мустафа-паша sr:Кара Мустафа паша sv:Kara Mustafa uk:Кара-Мустафа

Around Wikia's network

Random Wiki