Fandom

Yeni Wiki

Sondaj

67.038pages on
this wiki
Add New Page
Talk0 Share

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Sondaj < Sondaj/Sondajcılık < Sondaj/Mersinde sondajcılık < Sondaj/ Şişe su sondajcılık

İMAR KANUNU

SondajEdit

Ana Madde: Sondaj

Sondaj; dünya yüzeyinde delik açmaya yarayan yöntemlere verilen addır. Kayaları parçalamak ya da delikde kesikler açmak gibi prensiblerle yürütülen işlemlerdir.

Tarihçe Edit

Sondajın ilk olarak nerede ve hangi tarihte yapıldığına dair farklı görüşler bulunmaktadır. İlk sondajın M.Ö. 2000 yıllarında bugünkü "darbeli sondaj" tekniğine yakın bir yöntemle tuzlu su elde etmek için Çin’de yapıldığı sanılmaktadır. Mısır’da da yine M.Ö. ki yıllarda basit sondaj yöntemleri kullanarak kuyular açıldığı tahmin edilmektedir.

Darbeli sondaj tekniği, ile ilk petrol sondajı 1794 yılında Fransa’da yapılmıştır. İlk karot alma makinası 1864’de İsviçre’li bir mühendis tarafından yapılırken bugünkü sondaj makinalarının çalışma prensibini ortaya koyan ilk karot alma makinası İsveç’li maden mühendisi Craelius tarafından 1885 yılında yapılmıştır. Craelius’la darbeli teknik terkedilerek yavaş yavaş döner sondaja geçilmiştir.

Türkiye’de bilinen en eski sondajlar bir Alman firması tarafından petrol araştırması amacıyla İskenderun’da açılmıştır. Tekirdağ’da açılan bir petrol kuyusunun ardından, hakkında yazılı bilgi bulunan ilksu sondajı 1920 yılında İstanbul’da açılmıştır. 1935 yılında MTA ve EİE’nin kurulması ile sondajcılığın Türkiye’deki gelişimi hızlanmış ve bugünkü seviyeye ulaşmıştır.

Sondaj makinaları ve pompalarEdit

Sondaj makinası kısaca, bir kızağa veya kamyona monteli basit yapılı sondaj donanımı olarak tanımlanabilir. Büyük sondaj donanımlarında ayrı ayrı makinalarca yürütülen işlevler sondaj makinalarında birleştirilmiş ve bir makina tarafından yapılma olanağı getirilmiştir. Genellikle sığ sondajların açımında kullanılırlar. Döner sondaj donanımında döner masanın yerine sondaj makinalarında morset bulunur. Sondaj makinaları çoğunlukla etüt, maden ve su amaçlı kullanılırlar. Sondaj makinaları delme yöntemine göre üç gruba ayrılırlar :

1. Rotari sondaj makinaları 2. Darbeli sondaj makinaları 3. Kombine çalışsan sondaj makinaları

Ayrıca montaj durumuna göre rotari makinaları üç sınıfa ayırmak mümkündür :

1. Kızaklı sondaj makinaları : EİE ‘ deki sodaj makinalarının tamamına yakını bu tiptedir.

2. Özel amaçlı sondaj makinaları : Bunlardan Hausher sondaj makinalarının hareketli paletleri vardır. Genellikle enjeksiyon sondajlarında kullanılırlar.

3. Bindirilmiş sondaj makinaları : Bir kamyon ya da römorka montelidir. EİE ‘ de 2 adettir.

Sondaj makinalarının bölümleriEdit

Sondaj makinaları dört bölümden oluşur.

1. Tahrik ünitesi : Güç üniteleri dizel, benzinli, elektrik motorludur. EİE makina parkında bulunan sondaj makinalarından elektrik motorlu iki Hausher ve üç Diamec –250 dışındakiler dizeldir. 10 adedi su soğutmalı diğerleri hava soğutmalıdır.

2. Güç aktarma organı : Kuru kavramalı tip debriyaj ve şanzumandan oluşur.

3. Sondaj ünitesi : Morset kısmı, kedi başı, vinç ve hidrolik kısımdan oluşur.

4. Kızak : Şase kısmıdır.

5. Matkap: sondaj yapılması için gereken en önemli malzemelerden biridir.toprak(yumuşak,sert,killi vb.) ve taştan (kaya,çakıl vb.) olan zeminler için farklı çeşitleri bulunmaktadır.

Sondajda kullanılan pompalar ve özellikleriEdit

Sondajda dört ayrı grupta yer alan pompalar kullanılmaktadır. Bunlar pistonlu pompalar, santrfüjpompalar,dalgıç pompalar vederin kuyu pompalarıdır. EİE de bunlardan pistonlular kullanılmaktadır.

1. Pistonlu pompalar : Tek pistonlu, iki pistonlu ve üç pistonlu olarak üretilirler. EİE ‘de üç pistonlu (tripleks) pompalar kullanılmaktadır. Yalnızca enjeksiyon pompaları iki pistonludur. Pistonlu pompaların santrfüjlere nazaran verimleri az ancak basınçları yüksektir. Bu nedenle sondajda tercih edilir. Tripleks pompa dengeli çalışır, hafiftir,parçalara bölünebilir. Enjeksiyon pompaları elektrik motorlu olup diğer pompalar dizel motorlu ve hava soğutmalıdır.

2. Santrfüj pompalar : Basınç gereksinimi küçük debisi büyük yerlerde kullanılır. EİE de yoktur.

3. Dalgıç pompalar : Elektrikle çalışır. Pompa ve motor suya batarak çalışır.

4. Derin kuyu pompaları : Emme yüksekliğinin 6-7 m’den büyük olduğu yerlerde kullanılır. Suyun basma özelliğinden yararlanarak çalışır.

Sirkülasyon pompaları 50-70 Atm basınçta 135-250 lt/dk debide, enjeksiyon pompaları 80 Atm basınçta ve 65 lt/dk debide su basabilmektedir. Tripleks pompaların syrok ayarı bir somun aracılığı ile ayarlanarak 35-45-50 kg/cm kare olarak basınç ayarlaması yapılabilir. Ayarlama sonucu basınç arttıkça debi düşer.

Sondajcılıkta yapılan başlıca işlerEdit

Sondajın istenilen noktada yapılabilmesi için ilk olarak fiziki şartların sağlanması gerekir. Bu da ancak sondaj lokasyonuna ulaşmakla ve kullanılacak makina ve ekipmanı nakletmekle gerçekleşebilir. O halde öncelikler şu şekilde olacaktır :

1. Yol yapımı

2. Platform yapımı

3. Nakliyat

4. Su temini

5. Monte

Sondaj yolunu en az eğimli ve kısa olacak biçimde planlamak nakliyatın kolaylığı için son derece önemlidir.

Platform yeterli genişlikte ve meyilsiz olarak hazırlanmalıdır. Zeminin ıslanıp çamur olmaması için tedbirler alınmalıdır. Nakliyat, bilindiği gibi iş kazalarının meydana geme olasılığının yüksek olduğu bir çalışma sürecidir. Bu nedenle çok dikkatli vetedbirli olunmalıdır. Su hattını döşerken hattın dik olması kaygısına kapılmadan en kısa güzergah seçilmelidir. Pompanın gücünü hattın eğiminin değil, kot farkının etkilediği unutulmamalıdır. Monte çalışmasında da açılacak kuyunun derinliği ile orantılı sağlamlık esas alınmalıdır.

Sondajcılıkta yapılan başlıca işler şöylece özetlenebilir :

1. Karot veya sediman numune alma işleri.

2. Yeraltı su seviyelerinin ölçülmesi

3. Basınçlı su deneyi yapılması

4. Sızma deneyi (permeabilite deneyi )yapılması

5. Standart penetrasyon deneyi

6. Koni penetrasyon deneyi

7. Bozulmamış veya bozumuş numune alma işleri

8. Boya deneyleri

9. Kuyu sapmalarının ölçülmesi

10. Kuyu saptırma kamalarının kullanılması

11. Kuyuların borulanması

Sondajcılıkta kullanılan ölçü birimleri :

1. DCDMA standartı

2. Craelius metrik standartı

3. Comecon standartı

Bunlardan ilki Amerikan kökenlidir. BX,NX gibi. İkincisi metrik sistemdir,mm ile söylenir. 76 mm,84 mm gibi. Üçüncüsü de mm ile ifade edilen ve eski Sovyetler Birliği’nde geliştirilmiş bir standarttır.EİE’de Craelius metrik standarta uygun malzemeler kullanılmaktadır.

Sondajcılıkta kullanılan ölçü birimleri ve metrik sistemdeki karşılıkları şu şekildedir :

1. İnç(parmak) : 2,54 cm

2. Feet(ayak) : 30,48 cm

3. Kara mili : 1609,35 m

4. Galon : 3,785 lt

5. Libre(pound) : 0,453 kl

6. 1 Atm : 1 kg/cm :760 mm-Hg : 10,3 mss

7. 0/0 50 eğim : 45 derece

8. 1 kw : 1,341 B.G.

9. 1karat : 0,2 gr

Pompaların emme yüksekliği atmosfer basıncı ile ilgilidir.ortamda hava bulunmasaydı suyu emerek basmak mümkün olmazdı. Emme yüksekliği teorik olarak atmosfer basıncına yani 1 at’e eşittir. Bu da 10,3 m’ye tekabül eder.Pratikte bu yükseklik 6-7 m’dir.Yani daha yüksek bir emme düzeyi pompanın görev yapmasına engeldir.

İç linklerEdit

Dış linklerEdit

Sondaj(üretim)


In machining , boring is the process of enlarging a hole that has already been drilled (or cast), by means of a single-point cutting tool (or of a boring head containing several such tools), for example as in boring a cannon barrel.

Işleme olarak, sıkıcı bir tek noktadan kesme yoluyla zaten (veya) dökme delinmiştir yapılmış bir delik, genişleme süreci (ya da sıkıcı bir kafa gibi çeşitli araçlar içeren), örneğin bir top namlusu sondaj olarak için .

Boring is used to achieve greater accuracy of the diameter of a hole, and can be used to cut a tapered hole.

Sıkıcı bir deliğin çapı daha fazla doğruluk elde etmek ve kullanılan bir konik delik kesmek için kullanılabilir. Contents Contents [show]

* 1 Machine boring 1 Makine sıkıcı
   * 2 Lathe boring 2 2 Torna 2 sıkıcı
         o 2.1 Tolerances and surface finish 2,1 Toleranslar ve yüzey
         o 2.2 Workholding methods 2,2 Workholding yöntemleri
         o 2.3 Effects on work material properties 2,3 Etkileri çalışma malzeme özellikleri üzerinde
         o 2.4 Time calculations 2,4 Saat hesaplamalar 
   * 3 See also 3 Ayrıca bakınız
   * 4 References 4 Referanslar

Machine boring / Makine sondajıEdit

The boring process can be carried out on a lathe for smaller operations, but for larger production pieces a special boring mill (work piece rotation around a vertical axis) or a horizontal boring machine (rotation around horizontal axis) are used. Sondaj işlemi daha küçük operasyonları için bir torna, ancak yürütülen olabilir yatay eksen etrafında dikey bir eksen etrafında büyük üretim parçalar için özel bir sondaj değirmen (iş parçası dönme) ya da yatay sondaj makinesi (döndürme) kullanılır. The dimensions between the piece and the tool bit can be changed about two axes to cut both vertically and horizontally into the internal surface. Parçası ve aracı bit arasında boyutları iki eksen hakkında hem yatay ve dikey iç yüzeyine oyulmuş için değiştirilebilir. The cutting tool is usually single point, made of M2 and M3 high-speed steel or P10 and P01 carbide . Kesici alet genellikle tek nokta, M2 ve M3 yüksek hız çeliği veya P10 ve P01 karbür yapılmıştır. A tapered hole can also be made by swiveling the head. Bir konik delik de baş döner yapılabilir.

The boring machines (similar to the milling machines such as the classic Van Norman ) come in a large variety of sizes and styles. Sondaj makineleri (freze makineleri için klasik Van Norman gibi) benzer boyutları ve stilleri büyük bir çeşitlilik gelir. Boring operations on small workpieces can be carried out on a lathe while larger workpieces are machined on boring mills. Ise büyük parçaların sıkıcı değirmenleri üzerine işlenmiş küçük iş parçasının Sıkıcı işlemler torna üzerinde taşınabilir. Work piece diameters are commonly 1-4m (3-12 ft) but can be as large as 20m (60ft). Iş parçası çapı genellikle 1-4m (3-12 m) ama büyük olabilir olan olarak 20m (60ft). Power requirements can be as much as 200 hp. Güç gereksinimleri için olduğu kadar, 200 beygir olmak. Cooling of the bores is done through a hollow passageway through the boring bar where coolant can flow freely. Bores soğutma içi boş bir koridor aracılığıyla sıkıcı çubuğu üzerinden nerede soğutma serbestçe akabilir yapılır. Tungsten-alloy disks are sealed in the bar to counteract vibration and chatter during boring. Tungsten alaşımlı diskler çubuğunda sondaj sırasında titreşim ve sohbet eden karşı koymak mühürlü. The control systems can be computer-based, allowing for automation and increased consistency. Kontrol sistemleri bilgisayar tabanlı, otomasyon ve artan tutarlılık için izin olabilir.

Because boring is meant to decrease the product tolerances on pre-existing holes, several design considerations must be made. Çünkü sıkıcı öncesi ürün toleranslar mevcut delikleri azaltmak için, birçok tasarım esasları yapılmalıdır içindir. First, large length-to-bore-diameters are not preferred due to cutting tool deflection. İlk büyük uzunluk-çap-çapı aracı sapma kesme nedeniyle tercih edilmemektedir için. Next, through holes are preferred over blind holes (holes that do not traverse the thickness of the work piece). Sonra, deliklerden kör delikler üzerinden iş parçasının kalınlığı Çapraz yok (delik) tercih edilir. Interrupted internal working surfaces—where the cutting tool and surface have discontinuous contact—should be avoided. Kesintiye iç çalışma yüzey nereye kesici alet ve yüzey kesintili temas varsa-kaçınılmalıdır. The boring bar is the protruding arm of the machine that holds cutting tool(s), and must be very rigid. 1 Sıkıcı çubuk kesme tutan makinenin çıkıntılı kolu (ler), ve çok sert olması gerekir. 1

==Lathe boring / Torna sondajı

Lathe boring is a cutting operation that uses a single-point cutting tool to produce conical and cylindrical surfaces by enlarging an existing opening in a workpiece. Torna sıkıcı tek bir nokta konik ve silindirik bir iş parçası varolan açılış genişleterek yüzeyler üretmek için kesme kullanan bir kesim işlemdir. The cutting tool moves parallel to the axis of rotation and will internal helical feed marks. Kesici takım dönme eksenine paralel olacak ve iç helisel besleme işaretleri taşır. To produce a taper, the cutting tool moves at an angle to the axis of rotation. Bir, bir açıda dönme eksenine kesme aracı hareket konik üretmek için. Mechanical boring operations performed on a lathe are used to manufacture components for a number of industries ranging from automotive and aerospace to recreational equipment and medical suppliers. Mekanik sondaj işlemleri bir torna gerçekleştirilen otomotiv endüstrisi ve eğlence ekipman ve tıbbi tedarikçi havacılık uzanan bir dizi bileşenleri üretmek için kullanılır. Geometries ranging from simple to extremely complex in a variety of diameters can be produced using boring applications. Geometriler son derece basit çapları çeşitli karmaşık kadar sıkıcı uygulamalar kullanılarak üretilebilir. Boring is one of the most basic lathe operations next to turning and drilling. Sıkıcı biri en temel torna işlemleri torna ve sondaj yanındaki biridir.

Lathe boring usually requires that the workpiece be held in the chuck and rotated. Torna sıkıcı genellikle iş parçasının ayna yapılacak ve döndürülmüş gerektirir. As the workpiece is rotated, a boring bar with an insert attached to the tip of the bar is fed into an existing hole. Olarak iş parçası döndürülür, insert çubuğunun ucu ekli sıkıcı bir bar mevcut bir delik verilir. When the cutting tool engages the workpiece, a chip is formed. Zaman kesici takım iş parçası sapmaz, bir çip oluşur. Depending on the type of tool used, the material, and the feed rate, the chip may be continuous or segmented. Aracın türüne bağlı olarak, malzeme ve yem oranı, çip sürekli ya da halkalı. The surface produced is called a bore. Yüzey bir delik denir üretti.

The geometry produced by lathe boring is usually of two types: straight holes and tapered holes. Geometri torna sıkıcı tarafından üretilen genellikle iki tür biridir: düz ve konik delik delik. Several diameters can also be added to each shape hole if required. Gerekirse çeşitli çaplarda da her şekil delik eklenebilir. To produce a taper, the tool may be fed at an angle to the axis of rotation or both feed and axial motions may be concurrent. Bir konik üretmek için, aracı bir açıda rotasyon veya her iki yem ve eksenel hareketleri eksenine beslenen olabilir eşzamanlı olabilir. Straight holes and counterbores are produced by moving the tool parallel to the axis of workpiece rotation. Düz delik ve counterbores iş parçası dönme eksenine paralel hareket ettirerek araç üretilmektedir. A woman machinist operating a gun turning lathe during World War II . Bir kadın makinist bir silah Dünya Savaşı sırasında torna tezgâhı işletim. ==Tolerances and surface finish / Toleranslar ve yüzey bitirilmesi

For most lathe boring applications, tolerances are held within +/-0.002in. En torna sıkıcı uygulamalar için, toleranslar içinde düzenlenmektedir + /-0.002in. for deep holes. derin delik için. For precision applications, tolerances can be held within +/-0.0005in. Hassas uygulamalar için, toleranslar içinde tutulabilen + /-0.0005in. only for shallow holes. sığ delikler sadece. Surface finish may range from 8 to 250 microinches, with a typical range between 32 and 125 microinches. Yüzey 8-250 microinches dan, 32 ve 125 arasında tipik bir yelpazesi ile microinches değişebilir. ==Workholding methods / Workholding yöntemleri

The three most commonly used workholding devices are the three-jaw chuck, the four-jaw chuck, and the face plate. Üç en sık kullanılan Workholding cihazlar üç çeneli ayna, ayna dört-çene ve yüz plakası vardır. The three-jaw chuck is used to hold round workpieces because the work is automatically centered. Çünkü iş otomatik merkezlenmiş üç çeneli ayna yuvarlak parçaların tutmak için kullanılır. The four-jaw chuck is used to hold irregular shapes because of its independent action on each jaw. Dört-çene ayna her çene üzerindeki bağımsız eylemi nedeniyle düzensiz şekiller tutmak için kullanılır. The face plate is also used for irregular shapes that need to be through-bored. Yüz plakası da düzensiz şekiller için kullanılır gereken yoluyla be-bored. [ edit ] Effects on work material properties [Değiştir] Etkileri çalışma malzeme özellikleri üzerinde

Residual surface stresses may create microcracking. Kalan yüzey gerilmeleri microcracking oluşturabilirsiniz. Dull tools may cause workhardening of some materials, and high temperatures may cause tempering of hardened materials. Mat araçları ve bazı malzemelerin workhardening neden olabilir yüksek sıcaklıklarda sertleştirilmiş malzemelerin temperleme neden olabilir. Lathe boring has little effect on either the physical or chemical properties. Torna sıkıcı ya fiziksel ve kimyasal özellikleri üzerinde çok az etkisi vardır. [ edit ] Time calculations [Değiştir] Zaman hesaplamalar

Speed, feed rate, retract rate, and length of cut are major variables for economic machining. Hız, besleme oranı, geri oranı ve kesme uzunluğu ekonomik işleme için önemli değişkenlerdir. Feed Rate(ipr) = F. Retract Rate(ipm) = R. Length of Cut(in.) = L. Boring Time=L/F. Feed Oranı (IPR) = F. Retract Oranı (IPM) = R. Uzunluk Kesme (in) = L. Sondaj Zaman = L / F. Retract Time=L/R. Geri Time = L / R. [ edit ] See also [Değiştir] Ayrıca bakınız

* Single-pass bore finishing Tek bitirme delik pass

References/ Referanslar

* 1 Kalpakjian, Schmid. Manufacturing Engineering and Technology. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall, 2001. 1 Kalpakjian, Schmid. Üretim Mühendislik ve Teknoloji. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall, 2001.
   * 2 Todd, Robert H.; Allen, Dell K. (1994). Manufacturing Processes Reference Guide. . 2 Todd, Robert H.; Allen, Dell, K. (1994). İmalat İşlemleri Başvuru Kılavuzu.. New York: Industrial Press. New York: Endüstriyel Press.

Retrieved from " http://en.wikipedia.org/wiki/Boring_(manufacturing) " "Adresinden alındı http://en.wikipedia.org/wiki/Boring_ (üretim)" Categories : Drilling and threading Sayfa kategorileri: Sondaj ve parçacığı

Also on Fandom

Random Wiki